Έλεγχοι... εξπρές στην αγορά εργασίας - Πώς η τεχνολογία «χτυπά» τις παραβάσεις

Σε μια περισσότερο στοχευμένη και ψηφιοποιημένη εποχή περνούν οι έλεγχοι στην αγορά εργασίας, με την Επιθεώρηση Εργασίας να αξιοποιεί πλέον συστηματικά τα δεδομένα της Ψηφιακής Κάρτας, του ΕΡΓΑΝΗ και εργαλεία ανάλυσης κινδύνου, ώστε να εντοπίζει επιχειρήσεις και κλάδους στους οποίους εμφανίζονται αυξημένες ενδείξεις παραβατικότητας.

Η αλλαγή δεν σημαίνει υποχώρηση των επιτόπιων ελέγχων. Αντίθετα, στόχος είναι να γίνουν αποτελεσματικότεροι, με καλύτερη προετοιμασία και σαφέστερη στόχευση. Τα δεδομένα που συγκεντρώνονται ηλεκτρονικά επιτρέπουν στα ελεγκτικά κλιμάκια να αποκτούν πληρέστερη εικόνα για την επιχείρηση πριν ακόμη περάσουν την πόρτα της.

Στο νέο μοντέλο εντάσσονται η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας, η άμεση πρόσβαση στα στοιχεία του ΕΡΓΑΝΗ, η χρήση διασυνδεδεμένων tablets από τους επιθεωρητές, αλλά και τα μοντέλα εκτίμησης κινδύνου και Business Intelligence, μέσω των οποίων επιχειρείται η καλύτερη αξιοποίηση του μεγάλου όγκου δεδομένων που διαθέτει πλέον η Ανεξάρτητη Αρχή.

Το επόμενο διάστημα η ελεγκτική δραστηριότητα αναμένεται να παραμείνει αυξημένη, ιδιαίτερα έως την ολοκλήρωση της τουριστικής περιόδου, με έμφαση σε περιοχές και δραστηριότητες στις οποίες διαχρονικά καταγράφεται υψηλότερη παραβατικότητα.

Περισσότεροι έλεγχοι, υψηλότερα πρόστιμα

Η εικόνα του πρώτου εξαμήνου του 2026 αποτυπώνει ήδη την ενίσχυση του ελεγκτικού μηχανισμού.

Από τον Ιανουάριο έως τον Ιούνιο πραγματοποιήθηκαν 41.486 έλεγχοι, επιβλήθηκαν 8.690 κυρώσεις και το συνολικό ύψος των προστίμων έφτασε τα 25,57 εκατ. ευρώ.

Σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025, όταν είχαν πραγματοποιηθεί 38.093 έλεγχοι και είχαν επιβληθεί πρόστιμα 21,9 εκατ. ευρώ, οι έλεγχοι αυξήθηκαν κατά περίπου 9%, ενώ το ύψος των προστίμων ενισχύθηκε κατά σχεδόν 17%.

Η τάση είχε διαφανεί ήδη από το 2025, χρονιά κατά την οποία η Επιθεώρηση Εργασίας πραγματοποίησε 82.412 ελέγχους, αριθμός αυξημένος κατά 4% σε σχέση με το 2024, με τα συνολικά πρόστιμα να φτάνουν τα 53,46 εκατ. ευρώ.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει πλέον και η σύνθεση των παραβάσεων. Οι παραβάσεις που σχετίζονται με την Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας βρίσκονται στην κορυφή ως προς το ύψος των προστίμων, ξεπερνώντας τα 7,2 εκατ. ευρώ στο πρώτο εξάμηνο του έτους.

Ακολουθεί η αδήλωτη εργασία, με πρόστιμα περίπου 6,7 εκατ. ευρώ. Οι δύο αυτές κατηγορίες αντιστοιχούν σε περισσότερο από το μισό της συνολικής αξίας των προστίμων που επιβλήθηκαν στο συγκεκριμένο διάστημα.

Σημαντική θέση εξακολουθούν να καταλαμβάνουν παραβάσεις που αφορούν μη καταβολή δεδουλευμένων ή επιδομάτων, καθώς και περιπτώσεις στις οποίες οι εργοδότες δεν παρέχουν τα στοιχεία ή την πρόσβαση που απαιτείται κατά τον έλεγχο.

Η Ψηφιακή Κάρτα αλλάζει τον έλεγχο

Η επέκταση της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας έχει δημιουργήσει μια νέα δεξαμενή πληροφοριών για την πραγματική απασχόληση.

Οι ώρες προσέλευσης και αποχώρησης, τα δηλωμένα ωράρια και τα στοιχεία που έχουν καταχωριστεί στο ΕΡΓΑΝΗ μπορούν πλέον να διασταυρώνονται, ώστε να εντοπίζονται αποκλίσεις ή επαναλαμβανόμενα μοτίβα που χρήζουν περαιτέρω ελέγχου.

Στην πράξη, ο επιθεωρητής δεν χρειάζεται να ξεκινήσει από μηδενική βάση. Μπορεί να γνωρίζει ήδη αν υπάρχουν ασυνήθιστες αποκλίσεις μεταξύ δηλωμένων ωραρίων και πραγματικών σημάνσεων της κάρτας ή άλλες ενδείξεις που δικαιολογούν έναν πιο στοχευμένο έλεγχο.

Η τεχνολογία χρησιμοποιείται έτσι όχι μόνο για την καταγραφή μιας παράβασης, αλλά και για την επιλογή των επιχειρήσεων στις οποίες θα δοθεί προτεραιότητα.

Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και η χρήση φορητών συσκευών από τα ελεγκτικά κλιμάκια. Το χειρόγραφο δελτίο ελέγχου αντικαθίσταται σταδιακά από την ηλεκτρονική καταχώριση, με τους επιθεωρητές να μπορούν να αναζητούν στοιχεία και να περνούν τα ευρήματα απευθείας στο πληροφοριακό σύστημα.

Το όφελος είναι διπλό, αφενός περιορίζεται ο χρόνος που απαιτείται για τη διεκπεραίωση κάθε υπόθεσης αφετέρου μειώνονται τα λάθη που μπορούσαν να προκύψουν κατά τη μεταφορά δεδομένων από το χαρτί στο ηλεκτρονικό αρχείο.

Ποιοι κλάδοι βρίσκονται στο μικροσκόπιο

Η στόχευση των ελέγχων δεν είναι οριζόντια. Το βάρος πέφτει σε δραστηριότητες όπου είτε καταγράφεται αυξημένη παραβατικότητα είτε οι συνθήκες απασχόλησης δημιουργούν μεγαλύτερο κίνδυνο παραβίασης της εργατικής νομοθεσίας.

Ψηλά στη λίστα βρίσκονται ο επισιτισμός και η φιλοξενία, οι κατασκευές, οι μεταφορές, το λιανικό εμπόριο, οι υπηρεσίες καθαριότητας και φύλαξης, τα συνεργεία αυτοκινήτων, τα πρατήρια καυσίμων, τα κομμωτήρια, οι βιομηχανικές και βιοτεχνικές ζώνες, καθώς και επιχειρήσεις φασόν.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται αυτή την περίοδο στον τουρισμό και την εστίαση. Η εποχικότητα, τα διευρυμένα ωράρια, η αυξημένη ζήτηση προσωπικού και οι συχνές μεταβολές στα προγράμματα εργασίας καθιστούν τους συγκεκριμένους κλάδους βασικό πεδίο των ελέγχων έως το τέλος της σεζόν.

Το κρίσιμο στοιχείο για τις επιχειρήσεις είναι ότι ο έλεγχος αποκτά πλέον πολύ μεγαλύτερο βάθος και συνέχεια. Το ωράριο που δηλώθηκε, η σήμανση της Ψηφιακής Κάρτας, οι μεταβολές στην απασχόληση και τα στοιχεία του ΕΡΓΑΝΗ αφήνουν ψηφιακό αποτύπωμα, το οποίο μπορεί να αναζητηθεί και να διασταυρωθεί εκ των υστέρων.

Έτσι, η συμμόρφωση δεν κρίνεται πλέον μόνο από το τι θα διαπιστώσει ένα ελεγκτικό κλιμάκιο τη συγκεκριμένη στιγμή που βρίσκεται μέσα στην επιχείρηση. Η ολοένα μεγαλύτερη αξιοποίηση των ηλεκτρονικών δεδομένων επιτρέπει στην Επιθεώρηση Εργασίας να αποκτά εικόνα σε βάθος χρόνου και να κατευθύνει τους ελέγχους εκεί όπου οι ενδείξεις παραβατικότητας είναι ισχυρότερες.